İnsanda Kaç Tane Duygu Vardır? Bir Çalışma (Evet, Hâlâ Çalışıyorum…)
Duygular. Hepimizin hayatında en önemli yerlerden birini kaplayan, bazen başımızı döndüren, bazen ise kalbimizi kıran ama her daim bir şekilde etkisini hissettiren o şeyler. Peki, insanda kaç tane duygu vardır? Bu soruyu sormak aslında insanın içsel karmaşasını anlamaya yönelik bir çaba gibi de görülebilir. Yani, saymayı denesek de, bu soruya net bir cevap vermek çok zor. Ama gelin, konuyu biraz da mizahi bir bakış açısıyla inceleyelim. Zaten duygular deyince, bazen gözyaşları arasında bir kahkaha, bazen de kahkahalar arasında bir gözyaşı bulmak gerek.
Duygular ve Ben: Bir Aşk/Hikaye
Duygularla olan ilişkim, genellikle yoğun geçer. Hani böyle hayatını sorgulayan bir film karakteri vardır ya, tam o rolü ben oynarım. İyi ama, mesela geçen gün nasıl olur da sadece biriyle 10 dakika muhabbet edip 7 farklı duyguya girersin? İşte o muhabbet, bana her duyguyu yaşatmıştır. İnsanda kaç tane duygu vardır sorusunu anlamanın en iyi yolu da bu değil mi? Kendimizi birine açmak ya da bir konuda aşırı heyecanlanmak, sonra birdenbire kaygı ya da öfke hissetmek… Durun, durun! Konuya girmeden önce bir sahne hatırlıyorum.
Bir Öğle Yemeği Sahnesi
“Vallahi biraz sağlıklı yiyeyim diyorum ya,” dedim geçen gün bir arkadaşım. “Kısır falan, ama gerçekten sağlıklı olsun, hani o açlık duygusunu bir nebze törpülesin.”
Sonra ne oldu? Sağlıklı kısır yerine herkes bir anda pizza siparişi verdi. Kısır, hayaller, pizza, gerçeklik… Sadece bir dakika içinde duygularım gitti geldi. Karar verme anındaki öfkem, sonra pizza siparişi verince gelen mutluluk, ama sonrasında ‘Ya şimdi 10 dilim pizza yedim, ne olacak?’ diye gelen suçluluk duygusu… Birkaç dakika sonra karşımda pizza, mutlu ama suçlu bir insan olarak kahkaha atarken, bir yandan da vicdan azabı çekiyordum. Peki, kaç tane duygu yaşadım? Birkaç tanesi: öfke, mutluluk, suçluluk. Ama benzer bir durumda, bu duygu sayısı yüzlerce olabilir, değil mi?
“Peki, Gerçekten Kaç Duygu Var?”
Herkesin “insanda kaç tane duygu vardır” sorusunu sorduktan sonra aklına bir ton farklı şey gelir. Uzmanlar, geleneksel olarak 6 temel duyguyu tanımlarlar: mutluluk, öfke, korku, üzüntü, şaşkınlık ve iğrenme. Ama bir de baktık ki, sosyal medya sağ olsun, her duygu bir etiketle hayatımıza girmiş. FOMO (Fear of Missing Out) gibi bir şeyler, her an göz önünde. ‘Hımm, bunu da ekleyelim’ diyor birisi ve duygu sayısı birdenbire artıyor.
Kendimi düşündüm de… Duygularım şu an şöyle bir sıralama yapabiliyor:
Karmaşa: Herkesin memnuniyetle yaptığı ama hiçbir zaman yakalayamadığı o “denge” duygusu.
Sürekli Azalan Motivasyon: Şu an tam işte bunu yaşıyorum, yazıyı yazarken bir yandan içimden “Of, daha ne kadar devam edeceğim?” diye geçiyor.
Aşk: Ama bu duyguyu sık sık yaşayamıyorum, çünkü genellikle ceketimi kaybettiğimde ya da yanlış telefon numarasını aradığımda “Yanlış numara!” cevabı alıyorum.
Bunlar tabii benim içsel dünyama ait duygu örnekleri. Ama bir insan, bir an da yüzlerce farklı duygu yaşayabilir. Hani “çok duygusal” ya da “çok kararsız” gibi bir tanım vardır ya, tam olarak böyle bir şey!
Bir İç Ses Diyaloğu
İç Ses: “Şimdi bu yazıyı bitiriyorum, çok başarılı bir yazı yazıyorum.”
Diğer İç Ses: “Başarı mı? Ama ne kadar okundu ki?”
İç Ses: “Ya bir dakika, boşver, çok güzel yazıyorum işte.”
Diğer İç Ses: “Evet ama okurlar neler düşünüyor, ya yazı sıkıcıysa?”
… ve böyle bir saat boyunca iç seslerim arasında bir düelloya dönüşür. Duygular bu kadar kısa sürede nasıl değişiyor, insanı şaşırtıyor. “İnsanda kaç tane duygu vardır?” sorusunun yanıtını aramak, günün sonunda içsel bir dağınıklığa yol açıyor gibi görünüyor.
Duyguların Durumu: “Sonsuz mu?”
O zaman, duyguların sonsuz olabileceğini kabul etmek gerek. Her an bir duygu ekleniyor, bir diğerini siliyor. Benimki gibi bir kafa yapısına sahip biri için bu, karmaşadan başka bir şey değildir. Mesela bir yandan çok sinirliyken bir yandan da kendime “Gerçekten mi?” diye soruyorum. “İnsanda kaç tane duygu vardır?” sorusu, sadece başını bulmakla kalmıyor, sonu nereye gider, bilmiyorum. Yani sonuçta, duyguların sayısını saymaya başlarsak… bu iş çığrından çıkar.
Sonuç: “Bir Duygu, Bir Kahkaha”
Duygular bitmeyecek gibi görünüyor. Günlük hayatta bunlar, bazen komik anlara, bazen de karamsar bir iç konuşmaya dönüşüyor. Ama nihayetinde, duygular, bizi biz yapan şeyler. Her duyguyu yaşamak, insan olmanın bir parçası.
Ve evet, soruyu bir kez daha sorarsanız: İnsanda kaç tane duygu vardır? Cevap şu olabilir: Sonsuz. Çünkü her an bir yenisi ekleniyor ve siz onu yaşarken, başka birini hissediyorsunuz. Yani aslında tek bir cevabımız var: Duygular bir film gibi. Ne zaman bittiğini anlamıyorsunuz… ama bazı sahneler çok komik oluyor.